Tranh chấp hợp đồng là một trong những loại tranh chấp phổ biến nhất trong thực tiễn dân sự và kinh doanh – thương mại hiện nay. Từ hợp đồng mua bán, đặt cọc, chuyển nhượng quyền sử dụng đất đến hợp đồng xây dựng, tín dụng, lao động…, chỉ cần một bên không thực hiện đúng cam kết là tranh chấp có thể phát sinh. Bài viết dưới đây tổng hợp, phân tích một số bản án tranh chấp hợp đồng tiêu biểu, có lượt xem cao và được lựa chọn làm nguồn phát triển án lệ trên hệ thống công bố bản án của Tòa án.

1. Tranh chấp hợp đồng là gì?

Tranh chấp hợp đồng là mâu thuẫn phát sinh giữa các bên tham gia hợp đồng khi có một hoặc nhiều bên không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc vi phạm các nghĩa vụ đã thỏa thuận trong hợp đồng. Tranh chấp này có thể xảy ra trong quá trình ký kết, thực hiện hoặc chấm dứt hợp đồng, và được giải quyết theo pháp luật dân sự, kinh doanh – thương mại hoặc các cơ chế giải quyết tranh chấp khác (tòa án, trọng tài).

Khi tranh chấp phát sinh, các bên có thể hòa giải, khởi kiện tới Tòa án hoặc giải quyết bằng trọng tài. Đây là phương thức bắt buộc thực hiện khi các phương án hòa giải không thành công.

Việc hiểu rõ tranh chấp hợp đồng là bước đầu tiên trong quản trị rủi ro hợp đồng trong thực tiễn kinh doanh và dân sự. Thực tiễn cho thấy những tranh chấp hợp đồng thường dẫn tới tổn thất tài sản, mất cơ hội hoặc tranh chấp kéo dài nếu các bên không có cơ chế phòng ngừa và xử lý kịp thời.

2. Các loại bản án tranh chấp hợp đồng phổ biến

Trong thực tiễn áp dụng pháp luật tại Việt Nam, bản án tranh chấp hợp đồng thường được chia theo các nhóm lớn sau:

Tranh chấp hợp đồng dân sự

Bao gồm các vụ việc như:

• Tranh chấp hợp đồng mua bán tài sản (nhà đất, căn hộ, hàng hóa)
• Tranh chấp hợp đồng đặt cọc: Xuất hiện khi có vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng đặt cọc dẫn đến yêu cầu tòa buộc hoàn trả tiền cọc hoặc phạt hợp đồng.
• Tranh chấp hợp đồng ủy quyền

Tranh chấp hợp đồng kinh doanh – thương mại

Đây là nhóm tranh chấp giữa thương nhân hoặc giữa thương nhân với cá nhân, điển hình:

• Tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng
• Tranh chấp hợp đồng gia công, cung cấp dịch vụ
• Tranh chấp hợp đồng tín dụng
• Tranh chấp hợp đồng đấu thầu, mua sắm vật tư…

Tranh chấp hợp đồng trong lĩnh vực xây dựng

Rất phổ biến trong nền kinh tế với các hợp đồng thi công, hợp đồng giao khoán,…

Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng, mua bán bất động sản

Thường liên quan đến phát sinh tranh chấp khi quyền sử dụng đất, căn hộ không được thực hiện theo thỏa thuận.

Những loại tranh chấp này được Tòa án các cấp xét xử và công bố thành bản án theo quy định pháp luật. Các bản án này đều có số hiệu, ngày xét xử, cơ quan xét xử cụ thể nhằm minh bạch thông tin và phục vụ nghiên cứu, ứng dụng pháp luật.

3. Tổng hợp những bản án tranh chấp hợp đồng nổi bật

Dưới đây là tóm tắt một số bản án/tranh chấp hợp đồng tiêu biểu đã được công bố tại các nguồn pháp luật chính thống kèm link bản đọc đầy đủ, chi tiết:

1) Bản án số 03/2022/DSST – Tranh chấp hợp đồng lao động

• Ngày 21/03/2022 – Tòa án nhân dân tỉnh Bắc Ninh
• Đây là một trong những bản án về tranh chấp hợp đồng lao động được xem nhiều trên hệ thống.
• Vụ án liên quan đến tranh chấp khi một bên đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật.
• Tòa án đã xem xét căn cứ pháp luật lao động, thỏa thuận hợp đồng lao động và các chứng cứ liên quan.
• Quyết định xác định việc chấm dứt hợp đồng là không hợp pháp và buộc bên vi phạm phải bồi thường thiệt hại theo luật định

Xem chi tiết: https://congbobanan.toaan.gov.vn/3ta936011t1cvn/chi-tiet-ban-an

2) Bản án số 12/2022/DS-ST – Tranh chấp hợp đồng dân sự

• Ngày 23/03/2022 – Tòa án nhân dân TP Đà Nẵng
• Vụ việc là tranh chấp hợp đồng dân sự giữa các bên liên quan trong giao dịch dân sự.
• Tòa án xem xét các điều khoản hợp đồng và xác định mức độ vi phạm của từng bên.
• Nội dung chính là liên quan đến nghĩa vụ thanh toán, giao nhận và bồi thường thiệt hại.
• Kết quả vụ án làm rõ trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ hợp đồng và thiệt hại phát sinh do vi phạm.

Xem chi tiết: https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta916566t1cvn/chi-tiet-ban-an

3) Bản án số 257 – Tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng

• Ngày 19/08/2025 – Tòa án nhân dân TP. Hồ Chí Minh
• Vụ tranh chấp hợp đồng thi công giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
• Tranh chấp chủ yếu về tiến độ thực hiện, nghiệm thu và chi phí phát sinh.
• Tòa án xem xét các tài liệu, biên bản nghiệm thu, thỏa thuận kỹ thuật của hợp đồng.
• Quyết định giữ nguyên phán quyết sơ thẩm về trách nhiệm và nghĩa vụ của các bên.

Xem chi tiết:https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1973052t1cvn/chi-tiet-ban-an

4) Bản án số 11/2025/DS-PT – Tranh chấp hợp đồng đặt cọc

• Ngày 29/04/2025 – Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Trị
• Tranh chấp phát sinh từ hợp đồng đặt cọc giữa các bên trong giao dịch mua bán.
• Tòa xét về điều kiện trả lại đặt cọc, quyền và nghĩa vụ của các bên khi hợp đồng chính không được thực hiện.
• Phán quyết xác định ai có quyền giữ đặt cọc, ai phải hoàn trả, và số tiền bồi thường thiệt hại.
• Án này có các bản án tương tự tham khảo, thể hiện tính thực tiễn trong xử lý hợp đồng đặt cọc.

Xem chi tiết:https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1911059t1cvn/chi-tiet-ban-an

5) Bản án số 45/2025/DS-PT – Tranh chấp hợp đồng đặt cọc

• Ngày 14/01/2025 – Tòa án nhân dân tỉnh Long An
• Vụ tranh chấp về hợp đồng đặt cọc mua bán khi một bên không thực hiện đúng thỏa thuận.
• Tòa phân tích điều kiện hợp đồng, chứng cứ đặt cọc và hành vi vi phạm.
• Phán quyết xác định khoản đặt cọc bị giữ lại hay trả lại theo luật và thỏa thuận.
• Bản án tranh chấp hợp đồng này được nhiều người quan tâm vì nội dung tương đồng với thực tiễn giao dịch nhà đất.

Xem chi tiết:https://congbobanan.toaan.gov.vn/2ta1711501t1cvn/chi-tiet-ban-an

Như vậy, các bản án về tranh chấp hợp đồng không chỉ giúp làm sáng tỏ quyền và nghĩa vụ của các bên khi xảy ra tranh chấp, mà còn là nguồn tài liệu quý để nghiên cứu pháp luật áp dụng. Trên đây là các bản án tranh chấp hợp đồng tiêu biểu, bạn đọc có thể tìm đọc để xem cách tòa giải quyết tranh chấp trong đời sống thực tế, từ tranh chấp hợp đồng mua bán căn hộ, hợp đồng chuyển nhượng đất, đến tranh chấp hợp đồng thi công xây dựng, hợp đồng tín dụng…

Dương Nguyễn.