Trang chủ Tin tức Giải quyết tranh chấp về hợp đồng điện tử hiệu quả & nhanh chóng

Giải quyết tranh chấp về hợp đồng điện tử hiệu quả & nhanh chóng

Bởi: icontract.com.vn - 16/11/2025 Lượt xem: 4739

Tranh chấp về hợp đồng điện tử hay tranh chấp phát sinh trong quá trình giao dịch điện tử thường xuất phát từ việc các bên chưa nắm rõ quy định pháp luật, chưa hiểu đầy đủ bản chất của hợp đồng hoặc cố tình không thực hiện đúng những cam kết đã thỏa thuận. Những thiếu sót này có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý, phát sinh chi phí và thiệt hại về tài chính trong quá trình hoạt động. 

1. Thế nào là tranh chấp hợp đồng điện tử

tranh 01
Tranh chấp về hợp đồng điện tử.

Hiện nay, khi công nghệ phát triển cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường hợp đồng điện tử được sử dụng rộng rãi giúp doanh nghiệp, thương nhân tối ưu lợi ích mở rộng thị trường nhanh chóng. Tuy nhiên kéo theo đó tranh chấp hợp đồng điện tử cũng tăng cao.

Giao kết hợp đồng điện tử có thể hiểm là một dạng của giao dịch điện tử trong đó hợp đồng được giao kết bằng phương tiện điện tử (là phương tiện hoạt động dựa trên công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc công nghệ tương tự). 

Theo Điều 51 luật Giao dịch điện tử 2005 quy định:

“Tranh chấp trong giao dịch điện tử là tranh chấp phát sinh trong quá trình giao dịch bằng phương pháp điện tử”

Theo quy định này tranh chấp hợp đồng điện tử có thể hiểu là việc tranh chấp trong giao dịch điện tử là tranh chấp phát sinh trong quá trình giao dịch bằng phương pháp điện tử. Tranh chấp xảy ra khi lợi ích, quyền, nghĩa vụ hoặc trách nhiệm của các bên tham gia hợp đồng bị xâm phạm.

2. Các nguyên nhân dẫn đến tranh chấp hợp đồng điện tử

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tranh chấp hợp đồng điện tử đặc biệt là trong kinh doanh thương mại. Người ta chia nguyên nhân thành các nhóm chính bao gồm:

2.1  Nguyên nhân do chủ thể hợp đồng 

Nguyên nhân do chủ thể hợp đồng không thực hiện nghĩa vụ của mình khi việc thực hiện nghĩa vụ ảnh hưởng đến lợi ích của họ. Ở hợp đồng điện tử hay hợp đồng giấy nguyên nhân này đều có thể xảy ra.

2.2 Nguyên nhân do vi phạm các quy định về hợp đồng

Đây là nguyên nhân phổ biến và thường phát hiện sau khi đã giao kết hợp đồng. Điển hình của nguyên nhân này như:

  • Do vi phạm đối tượng hợp đồng: Mua bán vận chuyển động vật quý hiếm, thuốc cấm, vũ khí… 
  • Do người ký hợp đồng không có tư cách pháp nhân 
  • Do  bị ép buộc giao kết hợp đồng
  • …

Các nguyên nhân trên dẫn đến tranh chấp hợp đồng điện tử

2.3 Nguyên nhân do vi phạm các quy định khi giao kết hợp đồng điện tử

Vi phạm các quy định khi giao kết hợp đồng điện tử có đặc thù khác biệt so với việc tranh chấp hợp đồng giấy thông thường. Khi giao dịch điện tử ngoài việc phải đảm bảo thực hiện đúng Luật hợp đồng còn phải đảm bảo các quy tắc về giao dịch điện tử như: 

  • Quy tắc về hình thức hợp đồng điện tử; 
  • Quy tắc về chữ ký số;
  • Quy tắc sửa hợp đồng;
  • Quy tắc về bảo mật, chia sẻ dữ liệu điện tử
  • …  

3. Giải quyết tranh chấp về hợp đồng điện tử

Thông thường trong nội dung hợp đồng điện tử quy định việc giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên trường hợp không có thỏa thuận giải quyết tranh chấp hợp đồng điện tử sẽ tuân theo quy định của Pháp luật. 

tranh 02

Nguyên tắc giải quyết tranh chấp về hợp đồng điện tử.

3.1 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp về hợp đồng điện tử hay giao dịch điện tử 

Rất nhiều bên sau trong thời gian thực hiện hợp đồng điện tử đã xảy ra tranh chấp. Căn cứ theo quy định tại Điều 52, Luật Giao dịch điện tử các tranh chấp này sẽ được giải quyết theo nguyên tắc được Pháp luật quy định như sau.

(1) Khuyến khích các bên có tranh chấp về hợp đồng điện tử giải quyết thông qua hòa giải.

(2) Trong trường hợp các bên không hòa giải được thì thẩm quyền, trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp về giao dịch điện tử được thực hiện theo quy định của pháp luật.

3.2 Các hình thức giải quyết trong tranh chấp hợp đồng điện tử

Hình thức giải quyết tranh chấp về hợp đồng điện tử rất đa dạng. Có 4 phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng điện tử thường được các bên sử dụng. 

Các phương thức giải quyết về hợp đồng điện tử:

  • (1) Giải quyết tranh chấp bằng thương lượng: các bên xảy ra tranh chấp tự tìm kiếm giải pháp dựa trên tinh thần tự nguyện mà không có sự hỗ trợ can thiệp của bên thứ ba. Sau khi thống nhất các bên phải tự nguyện thực hiện phương án đã thỏa thuận.
  • (2) Giải quyết tranh chấp về hợp đồng điện tử bằng hòa giải: là hình thức giải quyết tranh chấp được xử lý bởi bên thứ ba, gọi là hòa giải viên. Bên thứ ba sẽ thuyết phục, hỗ trợ các bên xảy ra tranh chấp tìm kiếm giải pháp để xóa bỏ tranh chấp đã phát sinh. 
  • (3) Giải quyết tranh chấp hợp đồng điện tử bằng Trọng tài: là hình thức giải quyết tranh chấp sử dụng bên thứ 3 là Trọng tài. Trọng tài có thể là trọng tài của vụ việc ( do các bên tranh chấp tự thành lập, không có trụ sở và bộ máy điều hành) hoặc trọng tài thường trực (tổ chức chuyên giải quyết tranh chấp, có trụ sở và hoạt động thường xuyên). Tổ trọng tài viên sẽ giải quyết tranh chấp bằng việc đưa ra phán quyết bắt buộc các bên phải thi hành. 
  • (4) Giải quyết tranh chấp hợp đồng điện tử tại tòa án: là phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng có giá trị cao nhất. Khi đó hội đồng xét xử sẽ chiếu theo pháp luật để phân xử tranh chấp giữa các bên. 

Căn cứ vào thỏa thuận giữa các bên tham gia hợp đồng, căn cứ vào thực tế các tranh chấp phát sinh các bên sẽ thỏa thuận các hình thức giải quyết tranh chấp. Trường hợp không thống nhất được sẽ giải quyết theo quy định của Pháp luật.

4. Xử lý vi phạm pháp luật về giao dịch điện tử

Việc giao kết hợp đồng điện tử mang đến nhiều lợi ích như tiết kiệm chi phí tổ chức, lưu trữ hợp đồng. Mặt khác có thể giao kết hợp đồng mọi lúc mọi nơi trên các phương tiện điện tử, nắm bắt cơ hội mở rộng giao thương tốt hơn. Tuy nhiên, tiềm ẩn rủi ro về tình trạng vi phạm về giao dịch điện tử. 

tranh 03

Sử dụng phần mềm ký hợp đồng điện tử Icontract để hạn chế rủi ro, tiết kiệm chi phí.

Căn cứ theo Điều 50, Luật Giao dịch điện tử 2005 về việc xử lý vi phạm pháp luật về giao dịch điện tử quy định: 

  • Đối với cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật về giao dịch điện tử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.
  • Đối với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp có hành vi vi phạm pháp luật trong giao dịch điện tử thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt hành chính, đình chỉ hoạt động, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

5. Một số câu hỏi thường gặp về tranh chấp hợp đồng điện tử

5.1. Hợp đồng điện tử có giá trị pháp lý khi xảy ra tranh chấp không?

Có. Theo Luật Giao dịch điện tử 2023, thông tin trong thông điệp dữ liệu không bị phủ nhận giá trị pháp lý chỉ vì được thể hiện dưới dạng điện tử. Hợp đồng điện tử có thể được sử dụng làm căn cứ chứng minh quyền và nghĩa vụ của các bên khi đáp ứng các điều kiện pháp luật liên quan.

Tuy nhiên, giá trị chứng cứ của hợp đồng và dữ liệu liên quan còn phụ thuộc vào tính toàn vẹn, độ tin cậy của quá trình khởi tạo, gửi, nhận, lưu trữ và khả năng xác định chủ thể giao dịch.

5.2. Hợp đồng điện tử không có chữ ký số có bị vô hiệu không?

Không thể kết luận hợp đồng điện tử vô hiệu chỉ vì không có chữ ký số.

Pháp luật công nhận các hình thức chữ ký điện tử theo quy định. Việc đánh giá hiệu lực hợp đồng cần căn cứ vào điều kiện có hiệu lực của giao dịch, hình thức giao kết được pháp luật yêu cầu và phương thức thể hiện sự chấp thuận của các bên.

Đối với một số giao dịch đặc thù, pháp luật có thể quy định yêu cầu riêng về hình thức hoặc phương thức xác nhận.

5.3. Có thể sử dụng email và tin nhắn làm bằng chứng tranh chấp hợp đồng điện tử không?

Có thể. Email, tin nhắn và các dữ liệu điện tử khác có thể được sử dụng làm chứng cứ nếu đáp ứng quy định pháp luật về chứng cứ và tố tụng.

Giá trị chứng minh phụ thuộc vào khả năng xác định người gửi, người nhận, thời điểm trao đổi, nội dung thông tin và độ tin cậy của phương thức lưu trữ.

Lựa chọn phần mềm ký hợp đồng điện tử Icontract sẽ giúp doanh nghiệp giảm đáng kể những rủi ro có thể gặp phải. Nhờ những tính năng ưu việt của phần mềm doanh nghiệp được hỗ trợ tạo lập hợp đồng đúng quy chuẩn, bảo mật cao. Theo đó hạn chế các rủi ro về vi phạm hợp đồng điện tử và được hỗ trợ tốt nhất các vấn đề liên quan đến pháp lý và chứng thực.

Có thể thấy không thể tránh khỏi các tranh chấp về hợp đồng điện tử nhất là khi khi thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ như hiện nay. Để đảm bảo lợi ích và tránh những rủi ro, trước khi giao kết hợp đồng điện tử các bên cần thỏa thuận rõ các điều khoản liên quan đến việc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng và xử lý khi vi phạm hợp đồng. 

Thu Hương