Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng thiếu hụt nguồn nhân lực có kinh nghiệm chuyên môn sâu, nhiều doanh nghiệp lựa chọn ký hợp đồng lao động với người đã nghỉ hưu để tận dụng lợi thế từ lực lượng lao động chất lượng cao này. Tuy nhiên, việc giao kết hợp đồng lao động với người đã nghỉ hưu có những đặc thù riêng nếu không nắm rõ quy định pháp luật hiện hành, doanh nghiệp có thể đối mặt với rủi ro pháp lý.  

1. Người đã nghỉ hưu hoàn toàn được ký hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật

Theo Bộ luật Lao động 2019, người lao động đã đến tuổi nghỉ hưu và đang hưởng lương hưu vẫn được phép làm việc nếu có nhu cầu và đáp ứng điều kiện về sức khỏe. Pháp luật không cấm doanh nghiệp giao kết hợp đồng lao động với người đã nghỉ hưu, mà còn ghi nhận đây là một nhóm lao động cao tuổi cần được sử dụng phù hợp.

Cụ thể, Điều 149 Bộ luật Lao động 2019 quy định doanh nghiệp có thể sử dụng người lao động cao tuổi, nhưng phải bảo đảm các điều kiện lao động an toàn, phù hợp với sức khỏe và không bố trí làm các công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, trừ trường hợp pháp luật cho phép.

2. Độ tuổi nghỉ hưu và loại hợp đồng lao động áp dụng cho người đã nghỉ hưu

Việc nắm rõ quy định về độ tuổi nghỉ hưu của người lao động, loại hợp đồng lao động được ký giúp người sử dụng lao động tránh được nhiều rủi ro về pháp lý.

2.1. Độ tuổi nghỉ hưu

Độ tuổi nghỉ hưu của người lao động hiện nay được thực hiện theo lộ trình quy định tại Nghị định 135/2020/NĐ-CP. Cụ thể, tuổi nghỉ hưu trong điều kiện lao động bình thường như sau:

2.2. Loại hợp đồng lao động áp dụng cho người nghỉ hưu

Đối với người đã nghỉ hưu, doanh nghiệp chỉ được ký hợp đồng lao động xác định thời hạn, không ký hợp đồng không xác định thời hạn.

Thời hạn hợp đồng thường linh hoạt, có thể là 6 tháng, 12 tháng hoặc theo nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Khi hợp đồng hết hạn, hai bên có thể thỏa thuận ký tiếp hợp đồng mới nếu người lao động vẫn đủ sức khỏe và mong muốn tiếp tục làm việc.

3. Tiền lương và chế độ đãi ngộ đối với người nghỉ hưu

Tiền lương trong hợp đồng lao động với người đã nghỉ hưu do hai bên thỏa thuận,  căn cứ vào:

• Tính chất công việc;
• Trình độ chuyên môn, kinh nghiệm;
• Thời gian làm việc thực tế.

Người lao động nghỉ hưu vẫn được hưởng đầy đủ tiền lương theo hợp đồng, đồng thời không bị cắt hoặc giảm lương hưu đang hưởng. Đây là điểm giúp doanh nghiệp thu hút được nguồn lao động chất lượng cao, còn người lao động có thêm thu nhập hợp pháp ngoài lương hưu.

Ngoài tiền lương, các khoản phụ cấp, hỗ trợ, thưởng cũng do doanh nghiệp và người lao động tự thỏa thuận và ghi rõ trong hợp đồng. 

4. Quy định về bảo hiểm khi ký hợp đồng với người đã nghỉ hưu

Theo quy định hiện hành người lao động đã hưởng lương hưu thì không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Doanh nghiệp không phải đóng BHXH, BHTN cho người đã nghỉ hưu. Tuy nhiên, người lao động nghỉ hưu vẫn thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm y tế, nhưng phần này đã được đảm bảo thông qua chế độ hưu trí.

Thay cho việc đóng BHXH, pháp luật cho phép doanh nghiệp chi trả trực tiếp cho người lao động một khoản tiền tương đương mức đóng BHXH, BHTN nếu hai bên có thỏa thuận. Khoản chi này cần được ghi rõ trong hợp đồng lao động để tránh tranh chấp sau này.

5. Thời giờ làm việc và điều kiện lao động

Do người đã nghỉ hưu thuộc nhóm lao động cao tuổi, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:

• Không bố trí làm thêm giờ quá nhiều;
• Không sắp xếp công việc ban đêm nếu ảnh hưởng đến sức khỏe;
• Bảo đảm môi trường làm việc an toàn, vệ sinh lao động.

Pháp luật khuyến khích doanh nghiệp thỏa thuận thời gian làm việc rút ngắn hoặc làm việc bán thời gian để phù hợp với thể trạng của người lao động đã nghỉ hưu.

6. Chấm dứt hợp đồng lao động với người đã nghỉ hưu

Việc chấm dứt hợp đồng lao động với người đã nghỉ hưu được thực hiện theo các căn cứ chung của Bộ luật Lao động, bao gồm:

• Hết hạn hợp đồng;
• Hai bên thỏa thuận chấm dứt;
• Người lao động không đủ sức khỏe để tiếp tục làm việc;
• Các trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng theo luật định.
• Doanh nghiệp cần lưu ý thực hiện đúng thời hạn báo trước và thanh toán đầy đủ các quyền lợi còn lại cho người lao động để tránh tranh chấp lao động.

Việc ký kết hợp đồng lao động với người đã nghỉ hưu là giải pháp hiệu quả giúp doanh nghiệp tận dụng nguồn nhân lực giàu kinh nghiệm, đồng thời tạo thêm cơ hội việc làm và thu nhập cho người lao động cao tuổi. Tuy nhiên, để bảo đảm tuân thủ pháp luật và hạn chế rủi ro, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến loại hợp đồng, chế độ tiền lương, nghĩa vụ bảo hiểm và điều kiện lao động phù hợp với sức khỏe của người đã nghỉ hưu. Việc hiểu đúng và áp dụng đúng các quy định về hợp đồng lao động đối với người đã nghỉ hưu không chỉ giúp doanh nghiệp vận hành ổn định mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội và sự tôn trọng đối với người lao động.

Thu Hương