Trong hoạt động thu mua nông sản, hợp đồng mua bán sầu riêng là căn cứ quan trọng để xác định rõ số lượng, chất lượng, giá mua, thời điểm thu hoạch, giao nhận và thanh toán giữa các bên. Đặc biệt, với những giao dịch có giá trị lớn giữa nhà vườn, hợp tác xã, thương lái và doanh nghiệp, việc thỏa thuận bằng văn bản giúp hạn chế tranh chấp khi giá thị trường, sản lượng hoặc chất lượng sầu riêng thay đổi.

Vậy hợp đồng mua bán sầu riêng cần có những nội dung gì? Các bên cần lưu ý điều khoản nào để hạn chế rủi ro? Có thể ký hợp đồng mua bán sầu riêng bằng hình thức điện tử hay không? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ.

1. Hợp đồng mua bán sầu riêng cần có những nội dung gì?

Một hợp đồng thu mua sầu riêng không nên chỉ ghi tên sản phẩm, giá bán và chữ ký. Đặc thù của sầu riêng là hàng hóa nông sản có sản lượng và chất lượng thực tế biến động, nên hợp đồng càng cần quy định rõ cách xác định hàng hóa và phương thức nghiệm thu.

Các nội dung quan trọng gồm:

Với hợp đồng mua bán hàng hóa giữa các thương nhân, Luật Thương mại 2005 cũng đặt ra các quy định liên quan đến giao hàng, chất lượng, đóng gói, bảo quản, địa điểm và thời hạn giao hàng. Điều 34 yêu cầu bên bán giao hàng, chứng từ theo thỏa thuận về số lượng, chất lượng, đóng gói, bảo quản và các nội dung khác trong hợp đồng.

2. Những điều khoản quan trọng nhất khi mua bán sầu riêng

a. Điều khoản về giá mua

Đây là một trong những vấn đề dễ phát sinh tranh chấp nhất.

Nếu hợp đồng được ký trước mùa thu hoạch, không nên chỉ ghi:

"Giá mua theo giá thị trường."

Cách ghi này quá chung chung.

Nên xác định rõ:

• Giá cố định hay giá biến động;
• Giá được xác định tại thời điểm nào;
• Ai xác định giá;
• Giá áp dụng cho từng loại sầu riêng;
• Trường hợp thị trường biến động mạnh thì xử lý thế nào.

Ví dụ:

Giá mua được xác định theo từng đợt thu hoạch căn cứ vào loại hàng thực tế sau khi phân loại và nghiệm thu.

Nếu sử dụng công thức xác định giá, công thức và nguồn dữ liệu tham chiếu nên được ghi trực tiếp trong hợp đồng hoặc phụ lục.

b. Điều khoản về sản lượng

Sản lượng dự kiến của một vườn không nhất thiết bằng sản lượng thực tế.

Do đó, hợp đồng nên phân biệt:

Sản lượng dự kiến: dùng để xác định quy mô giao dịch.

Sản lượng thực tế: dùng làm căn cứ nghiệm thu và thanh toán.

Nếu mua toàn bộ sản lượng của vườn, cần quy định rõ phạm vi "toàn bộ sản lượng", thời điểm bắt đầu và kết thúc thu hoạch.

c. Điều khoản về chất lượng

Không nên sử dụng những cụm từ quá chung như: hàng đạt chất lượng; sầu riêng loại tốt; hàng đạt chuẩn xuất khẩu.

Thay vào đó, cần chuyển thành các tiêu chí có thể kiểm tra và xác định được.

Ví dụ:

• Giống;
• Độ già;
• Kích thước;
• Trọng lượng;
• Tỷ lệ trái lỗi;
• Tình trạng sâu bệnh;
• Tỷ lệ hàng đạt từng loại;
• Tiêu chuẩn an toàn thực phẩm;
• Tiêu chuẩn riêng của thị trường nhập khẩu nếu hàng được xuất khẩu.

Đối với hoạt động mua bán thương mại, việc quy định cụ thể về chất lượng đặc biệt quan trọng bởi Luật Thương mại 2005 gắn nghĩa vụ giao hàng của bên bán với số lượng, chất lượng, đóng gói, bảo quản và các thỏa thuận khác trong hợp đồng.

d. Điều khoản về thời điểm thu hoạch

Đối với hợp đồng mua bán sầu riêng tại vườn, nên quy định rõ thời điểm được phép thu hoạch.

Điều này giúp hạn chế tranh chấp giữa hai bên về việc:

• Thu hoạch quá sớm;
• Thu hoạch quá muộn;
• Bên mua không đến thu hoạch đúng lịch;
• Bên bán tự ý thu hoạch;
• Bên bán bán một phần sản lượng cho bên khác.

Có thể quy định lịch thu hoạch theo từng đợt và yêu cầu hai bên xác nhận trước mỗi đợt.

e. Điều khoản về cân và nghiệm thu

Đây là điều khoản rất đáng chú ý nhưng thường bị bỏ qua.

Hợp đồng nên xác định:

• Cân tại đâu;
• Sử dụng loại cân nào;
• Ai thực hiện cân;
• Có được cân lại không;
• Xử lý chênh lệch thế nào;
• Phân loại trước hay sau khi cân;
• Ai chịu trách nhiệm khi phát hiện hàng không đạt tiêu chuẩn.

Kết quả cân và phân loại nên được lập thành biên bản giao nhận hoặc chứng từ điện tử để làm căn cứ thanh toán.

g. Điều khoản về đặt cọc

Đối với giao dịch mua sầu riêng theo mùa vụ, đặt cọc là tình huống phổ biến.

Hợp đồng nên ghi rõ:

• Số tiền đặt cọc;
• Thời điểm giao tiền;
• Mục đích đặt cọc;
• Khoản tiền được trừ vào tiền hàng như thế nào;
• Trường hợp bên mua hủy giao dịch;
• Trường hợp bên bán bán hàng cho người khác;
• Cách xử lý tiền cọc khi một bên vi phạm.

Hợp đồng đặt cọc không nên bị trộn lẫn với hợp đồng mua bán. Nếu khoản tiền đặt cọc có vai trò bảo đảm cho việc ký kết hoặc thực hiện giao dịch, nội dung về đặt cọc nên được quy định rõ hoặc lập văn bản riêng tùy trường hợp.

g. Điều khoản về hàng không đạt chất lượng

Hợp đồng cần trả lời trước câu hỏi:

Nếu sầu riêng không đạt tiêu chuẩn thì chuyện gì xảy ra?

Có thể thỏa thuận:

• Từ chối nhận;
• Phân loại lại;
• Điều chỉnh giá;
• Trả lại hàng;
• Yêu cầu thay thế;
• Khấu trừ giá trị hàng không đạt;
• Áp dụng trách nhiệm do vi phạm.

Quan trọng nhất là phải xác định tiêu chí nào được sử dụng để kết luận hàng không đạt.

3. Mẫu hợp đồng mua bán sầu riêng

Không có một mẫu hợp đồng mua bán sầu riêng bắt buộc áp dụng chung cho mọi giao dịch. Các bên có thể thỏa thuận nội dung hợp đồng phù hợp với đặc điểm hàng hóa và phương thức mua bán. Bộ luật Dân sự 2015 cũng ghi nhận các bên có quyền thỏa thuận về nội dung hợp đồng, trong đó có đối tượng, số lượng, chất lượng, giá, phương thức thanh toán, thời hạn, địa điểm thực hiện, quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm do vi phạm và phương thức giải quyết tranh chấp.

Dưới đây là mẫu có thể dùng làm cơ sở để các bên chỉnh sửa:

Tải xuống bản PDF hợp đồng mua bán sầu riêng tại đây

Lưu ý: Mẫu trên mang tính tham khảo. Khi sử dụng cho giao dịch thực tế, các bên nên điều chỉnh điều khoản về giá, chất lượng, sản lượng, đặt cọc và giao nhận theo đặc điểm từng giao dịch.

4. Hợp đồng mua bán sầu riêng tại vườn cần lưu ý gì?

Đối với giao dịch thu mua sầu riêng tại vườn, hợp đồng thường có tính chất đặc thù hơn giao dịch mua bán thông thường.

Các bên nên làm rõ:

Thứ nhất, phạm vi sản lượng được mua.

Là toàn bộ sản lượng của vườn hay chỉ một phần sản lượng?

Thứ hai, thời điểm thu hoạch.

Ai quyết định thời điểm cắt? Có cần bên bán đồng ý trước từng đợt không?

Thứ ba, quyền kiểm tra vườn.

Bên mua có được kiểm tra tình trạng cây, trái và sản lượng trước khi thu hoạch hay không?

Thứ tư, việc bán cho bên thứ ba.

Nếu bên bán đã nhận tiền đặt cọc nhưng bán sản lượng cho người khác thì xử lý thế nào?

Thứ năm, rủi ro đối với hàng hóa.

Cần xác định thời điểm chuyển giao rủi ro từ bên bán sang bên mua, đặc biệt khi bên mua chịu trách nhiệm thu hoạch và vận chuyển.

Nếu giao dịch được thực hiện tại địa phương có quy định quản lý riêng, các bên cũng cần kiểm tra quy định áp dụng. Chẳng hạn, Quyết định 24/2026/QĐ-UBND của UBND tỉnh Đắk Lắk, có hiệu lực từ ngày 23/3/2026, ban hành Quy chế quản lý hoạt động mua, bán sầu riêng trên địa bàn tỉnh và điều chỉnh cả hoạt động thu mua, vận chuyển, sơ chế, bảo quản, tiêu thụ sầu riêng.

Hợp đồng mua bán sầu riêng có thể ký online không?

Có. Luật Giao dịch điện tử 2023 công nhận giá trị pháp lý của hợp đồng điện tử và cho phép các bên thỏa thuận sử dụng phương tiện điện tử trong giao kết, thực hiện hợp đồng.

Như vậy, một hợp đồng mua bán sầu riêng tốt không nằm ở việc có nhiều điều khoản mà ở khả năng quy định rõ những vấn đề dễ phát sinh tranh chấp: mua loại sầu riêng nào, sản lượng bao nhiêu, chất lượng được xác định ra sao, giá tính thế nào, khi nào thu hoạch, cân ở đâu, thanh toán khi nào và xử lý thế nào nếu một bên vi phạm. Đối với doanh nghiệp thu mua số lượng lớn, đặc biệt là doanh nghiệp làm việc với nhiều nhà vườn và hợp tác xã, hợp đồng điện tử là giải pháp giúp rút ngắn thời gian ký kết, quản lý tập trung hồ sơ và số hóa quy trình thu mua.

Với iContract, doanh nghiệp có thể chuyển quy trình ký hợp đồng từ ký giấy thủ công sang ký và quản lý hợp đồng trên môi trường điện tử, phù hợp với nhu cầu quản lý nhiều hợp đồng theo mùa vụ và nhiều đối tác.

Dương Nguyễn