Trang chủ Tin tức Có những loại hợp đồng điện tử nào phổ biến năm 2026, cần lưu ý gì?

Có những loại hợp đồng điện tử nào phổ biến năm 2026, cần lưu ý gì?

Bởi: icontract.com.vn - 30/03/2022 Lượt xem: 6253

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng phát triển, các loại hợp đồng điện tử được sử dụng phổ biến hiện nay là chủ đề được nhiều doanh nghiệp và cá nhân quan tâm. Không chỉ dừng lại ở hoạt động mua bán hàng hóa, hợp đồng điện tử còn được ứng dụng rộng rãi trong các lĩnh vực như lao động, cung ứng dịch vụ, thuê tài sản, thương mại và hợp tác đầu tư. Việc hiểu rõ đặc điểm của từng loại hợp đồng sẽ giúp các bên lựa chọn hình thức giao kết phù hợp, bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật và tối ưu hiệu quả quản lý giao dịch. Hãy cùng iContract tìm hiểu những loại hợp đồng điện tử thông dụng và ứng dụng thực tế của từng loại trong bài viết dưới đây.

Mục lục:

1. Hợp đồng điện tử là gì?

2. Có những loại hợp đồng điện tử nào?

3. Một số lưu ý khi sử dụng hợp đồng điện tử cần nắm rõ

4. Hợp đồng điện tử có giá trị pháp lý không?

1. Hợp đồng điện tử là gì?

Theo quy định tại Điều 33 Luật Giao dịch điện tử 2005, Hợp đồng điện tử là hợp đồng được thiết lập dưới dạng thông tin được tạo ra, được gửi đi, được nhận và được lưu trữ bằng phương tiện điện tử.

Trong đó, phương tiện điện tử là phương tiện hoạt động dựa trên công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện từ hoặc công nghệ tương tự.

Giao kết hợp đồng điện tử là sử dụng thông điệp dữ liệu để tiến hành một phần hoặc toàn bộ giao dịch trong quá trình giao kết hợp đồng. Lúc này, thông báo dưới dạng thông điệp dữ liệu có giá trị pháp lý như thông báo bằng hợp đồng truyền thống.

hợp đồng điện tử 1
Hợp đồng điện tử thiết lập dưới dạng thông tin.

2. Có những loại hợp đồng điện tử nào?

Có hai cách chính để phân loại hợp đồng điện tử: dựa theo công nghệ sử dụng hoặc theo chủ thể, mục đích, nội dung. Cùng tìm hiểu kĩ hơn trong phần dưới đây:

2.1. Phân loại hợp đồng điện tử theo công nghệ sử dụng

Dựa trên quá trình phát triển và công nghệ sử dụng khi ký kết, người ta phân chia hợp đồng điện tử thành các loại sau:

Thông thường, loại hợp đồng này là hợp đồng truyền thống, được một bên soạn thảo và đưa lên website để các bên tham gia ký kết. Hợp đồng sẽ có 2 tùy chọn “Đồng ý” hoặc “Không đồng ý” để các bên tham gia xác nhận, đồng ý với các điều khoản trên hợp đồng. 

Để ký loại hợp đồng này, thường có 2 dạng phổ biến: Hợp đồng truyền thống hình thành qua giao dịch tự động và hợp đồng điện tử được ký bằng chữ ký số. 

  • Hợp đồng điện tử hình thành qua giao dịch điện tử.

Loại hợp đồng này có đặc điểm nổi bật là các nội dung không được soạn sẵn mà hình thành trong giao dịch tự động. Dựa trên thông tin khách hàng nhập vào, máy tính sẽ tự động tổng hợp và xử lý. Cuối giao dịch, hợp đồng điện tử được tổng hợp và hiển thị để khách hàng xác nhận. Sau đó, bên bán sẽ được gửi thông báo về hợp đồng, xác nhận với người mua qua các phương thức email, điện thoại, fax…

hợp đồng điện tử 2
Có nhiều cách để phân loại hợp đồng điện tử.
  • Hợp đồng điện tử hình thành qua thư điện tử.

Tương tự như hợp đồng truyền thống, quy trình giao dịch, đàm phán và ký kết được các bên thực hiện và sử dụng máy tính, internet, email để thực hiện giao kết. Ưu điểm nổi bật của hình thức này là truyền tải thông tin nhanh chóng, chi phí thấp và phạm vi rộng. Tuy nhiên, nhược điểm là tính bảo mật và ràng buộc trách nhiệm của các bên không cao. 

  • Hợp đồng điện tử sử dụng chữ ký số/chữ ký điện tử trên nền tảng của bên thứ ba.

Đặc điểm của loại hợp đồng này là các bên phải có chữ ký số/chữ ký điện tử để xác nhận vào thông điệp dữ liệu trong quá trình giao dịch. Do vậy, loại hợp đồng này có độ bảo mật và ràng buộc trách nhiệm cao nhất so với các hình thức trên. 

Thông thường, quy trình để ký kết hợp đồng được thực hiện như sau:

Bên thứ ba sẽ cho phép thực hiện toàn bộ quy trình từ khởi tạo hợp đồng, xác định vai trò ký kết, ký kết và lưu trữ, quản lý trên cùng một nền tảng. Từ đó, doanh nghiệp có thể thực hiện việc ký kết dễ dàng trong thời gian ngắn, tối ưu công sức, tiết kiệm chi phí, nguồn lực mà vẫn đảm bảo tính pháp lý. 

2.2. Phân loại theo chủ thể, mục đích, nội dung

Căn cứ theo mục đích, chủ thể, nội dung, có thể phân loại hợp đồng điện tử thành các nhóm như sau:

  • Hợp đồng lao động điện tử.

Là giao kết được thực hiện giữa người sử dụng lao động và người lao động về việc làm có trả lương, điều kiện lao động, sử quản lý, điều hành và giám sát của một bên, cũng như quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ lao động dưới dạng thông điệp điện tử. 

Theo đó, nếu người lao động và người sử dụng lao động xảy ra tranh chấp phát sinh thì sẽ được giải quyết theo quy định của pháp luật. 

  • Đặc điểm của hợp đồng lao động điện tử: Gồm chủ thể (người lao động và người sử dụng lao động), mục đích (hoàn thành quá trình lao động), hình thức (thông điệp dữ liệu điện tử).
  • Phân loại hợp đồng lao động điện tử: Không xác định thời hạn, xác định thời hạn và theo mùa vụ.
hợp đồng điện tử 3
Hợp đồng lao động điện tử được phân loại như thế nào? 
  • Hợp đồng điện tử dân sự.

Là sự thỏa thuận giữa các bên về việc xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền hoặc nghĩa vụ dân sự dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử. 

Theo quy định, một số lĩnh vực sẽ không được áp dụng hình thức hợp đồng điện tử: Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và các bất động sản khác, thừa kế, giấy đăng ký kết hôn, quyết định ly hôn, giấy khai sinh, khai tử, hồi phiếu và một số giấy tờ đặc biệt khác. 

  • Đặc điểm của hợp đồng dân sự điện tử: Chủ thể (cá nhân hoặc pháp nhân), mục đích (lợi ích hợp pháp giữa các bên), nội dung (quyền và nghĩa vụ mà các bên quy định cho nhau), hình thức (thông điệp dữ liệu điện tử).
  • Các loại hợp đồng dân sự điện tử: Hợp đồng song vụ, đơn vụ, hợp đồng chính, phụ, hợp đồng vì lợi ích của bên thứ ba, hợp đồng có điều kiện.
  • Hợp đồng thương mại điện tử

Là hợp đồng được giao kết giữa các bên trong đó có ít nhất một bên là thương nhân, chủ thể còn lại có tư cách pháp lý nhằm xác lập hợp đồng dưới dạng thông điệp dữ liệu. 

  • Đặc điểm của hợp đồng thương mại điện tử: Chủ thể (một bên là thương nhân, chủ thể còn lại có tư cách pháp lý), mục đích (lợi nhuận), đối tượng (hàng hóa), nội dung (thể hiện quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hợp đồng), hình thức (thể hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu).
  • Phân loại: Hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng dịch vụ.

3. Một số lưu ý khi sử dụng hợp đồng điện tử cần nắm rõ

a. Đảm bảo hợp đồng có giá trị pháp lý

Hợp đồng điện tử cần đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử và dân sự. Nội dung hợp đồng phải thể hiện đầy đủ sự thỏa thuận giữa các bên, không vi phạm điều cấm của pháp luật và được giao kết trên cơ sở tự nguyện.

b. Sử dụng chữ ký điện tử/chữ ký số hợp lệ

Để xác thực danh tính người ký và đảm bảo tính toàn vẹn của hợp đồng, nên sử dụng chữ ký số hoặc chữ ký điện tử đáp ứng quy định pháp luật. Điều này giúp hạn chế tranh chấp và tăng tính chứng cứ khi phát sinh vấn đề.

c. Xác minh danh tính người ký

Trước khi ký kết, cần xác minh đúng người có thẩm quyền ký hợp đồng. Với doanh nghiệp, cần kiểm tra người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền hợp lệ.

d. Lựa chọn nền tảng ký hợp đồng điện tử uy tín

Nên sử dụng các nền tảng có khả năng:

  • Mã hóa dữ liệu.
  • Lưu vết toàn bộ quá trình ký.
  • Xác thực người dùng.
  • Lưu trữ hợp đồng an toàn.
  • Đáp ứng các tiêu chuẩn bảo mật.

e. Kiểm tra kỹ nội dung trước khi ký

Sau khi hợp đồng được ký điện tử, việc chỉnh sửa thường sẽ làm mất hiệu lực của chữ ký. Vì vậy cần rà soát kỹ:

  • Thông tin các bên.
  • Điều khoản thanh toán.
  • Quyền và nghĩa vụ.
  • Thời hạn hợp đồng.
  • Điều kiện chấm dứt và xử lý vi phạm.

4. Hợp đồng điện tử có giá trị pháp lý không?

Câu trả lời là có. Hợp đồng điện tử có giá trị pháp lý nếu đáp ứng các điều kiện giao kết và thực hiện hợp đồng theo quy định pháp luật.

Theo Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15, một số nguyên tắc quan trọng cần lưu ý gồm:

  • Không bị phủ nhận giá trị pháp lý: Thông tin trong thông điệp dữ liệu không bị phủ nhận giá trị pháp lý chỉ vì được thể hiện dưới dạng điện tử.
  • Có thể đáp ứng yêu cầu về văn bản: Thông điệp dữ liệu được xem là đáp ứng yêu cầu về văn bản nếu thông tin có thể truy cập và sử dụng để tham chiếu.
  • Có thể có giá trị như bản gốc: Khi đáp ứng yêu cầu về tính toàn vẹn và khả năng truy cập, sử dụng dưới dạng hoàn chỉnh.
  • Có thể được sử dụng làm chứng cứ: Giá trị chứng cứ được đánh giá dựa trên độ tin cậy của phương thức khởi tạo, gửi, nhận, lưu trữ và bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu.

Ngoài ra, Điều 119 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định giao dịch dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu được coi là giao dịch bằng văn bản.

Tuy nhiên, cần phân biệt giá trị pháp lý của hợp đồng điện tử với điều kiện về hình thức của từng loại giao dịch. Những hợp đồng mà pháp luật yêu cầu phải công chứng, chứng thực hoặc đăng ký vẫn phải tuân thủ các yêu cầu đó.

Như vậy hợp đồng điện tử đang được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như lao động, mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, tín dụng, bảo hiểm, thuê tài sản và thương mại điện tử. Mỗi loại hợp đồng có đặc điểm, mục đích sử dụng và yêu cầu pháp lý riêng. Vì vậy, doanh nghiệp cần lựa chọn hình thức giao kết phù hợp, đồng thời đảm bảo xác thực chủ thể ký, tính toàn vẹn dữ liệu và khả năng lưu trữ, tra cứu hợp đồng.

Dương Thúy